Skip to content
Φεβρουαρίου 1, 2011 / Το κόκκινο πανί

Ηθικός πανικός και μετανάστευση

Ξαναδιάβασα αυτές τις μέρες αυτό το άρθρο του Γιάννη Βαρουφάκη, και με τράβηξαν ιδιαιτερα αυτά που λέει για τον «ηθικό πανικό«: «Ο όρος… οφείλεται στον κοινωνιολόγο Stanley Cohen που τον όρισε (στο βιβλίο του Folk Devils and Moral Panics, του 1972) ως ένα έντονο, αρνητικό συναίσθημα που καταλαμβάνει μια μεγάλη κοινωνική ομάδα, πολλές φορές μια ολόκληρη κοινωνία, και το οποίο κάνει τα μέλη της να φοβούνται αλόγιστα πως κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή.

Ένας ηθικός πανικός πάντα ξεκινά από κάποιο πραγματικό γεγονός αλλά παίρνει εντελώς δυσανάλογες διαστάσεις πριν οδηγήσει στην μαζική παρανόηση της πραγματικότητας. Σε αυτή την διαδικασία σημαντικό ρόλο παίζει πάντα μια κοινωνική υπο-ομάδα τα μέλη της οποίας ο Cohen ονομάζει ‘ηθικούς επιχειρηματίες’. Στόχος τους: Να συσσωρεύσουν ‘ηθικό κεφάλαιο’ καταδεικνύοντας τους ‘ηθικούς δαίμονες’ που απειλούν την κοινωνική συνοχή και εναντίον των οποίων καλούν την υπόλοιπη κοινωνία να κινητοποιηθεί. Συνήθως, σε αυτή την διαδικασία βρίσκουν αρωγούς ΜΜΕ τα οποία αρπάζουν την ευκαιρία να επωφεληθούν από τον δημιουργούμενο ηθικό πανικό.

Τα επεισόδια ηθικού πανικού είναι περιπτώσεις όπου επισφαλείς απόψεις επικρατούν επειδή οι αντίθετες, ορθολογικές, γνώμες δαινομονοποιούνται και απορρίπτονται ως ταμπού πριν καλά-καλά ακουστούν. Στο αρχικό παράδειγμα παραπάνω, το να πει κανείς (π.χ. σε μια εκπομπή όπου οι συμμετέχοντες ωρύονται για την εγκληματικότητα) ότι η εγκληματικότητα στην πραγματικότητα μειώθηκε, ισοδυναμεί με το να πει πως η γη είναι επίπεδη. Απλά, δεν πρόκειται να ακουστεί καν η φωνή του. Κι ας λέει την αλήθεια!»

Εκτιμώ ότι η πρόσφατη ιστορία με την κατάληψη της Νομικής από τους μετανάστες  αποτελεί μια κλασσική περίπτωση ηθικού πανικού. Οποιος τολμούσε να πει τα αυτονόητα — δηλαδή ότι οι μετανάστες μπήκαν σε ένα άδειο κτίριο, ότι δεν εμπόδιζαν ούτε την έρευνα, ούτε τη διδασκαλία — αντιμετωπιζόταν τουλάχιστον ως «συνοδοιπόρος», αν όχι ως τρομοκράτης!

Δυστυχώς για εμάς, αλλα πρωτίστως για τους ιδιους τους μετανάστες, το αληθές το έλεγαν μονο οι ίδιοι και οι συμπαραστεκόμενοι σε αυτούς, αλλα αυτοί είχαν ήδη «στοχοποιηθει» ως «ηθικοί δαίμονες»… Δεν ξέρω αν μπορεί να σπάσει ο ηθικός πανικός έτσι εύκολα και απλά, αλλα μπορώ να φανταστώ ότι κάτι τέτοιο θα γινόταν αν κάποιος μη «ηθικός δαίμονας» έλεγε επίσης το αληθές. Αυτός ο ρόλος αυτή τη φορα έλαχε στον Φώτη Κουβέλη και την «υπεύθυνη αριστερά», αλλα δυστυχώς δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων… Προτίμησαν να ορίσουν το δίκαιο ως «το μέσον τις απόστασης ανάμεσα στη Χρυσή Αυγή και το ΣΥΡΙΖΑ,» και μετά να νίψουν τα χεράκια τους. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, αυτός ο ρόλος έλαχε στους «πνευματικούς ανθρώπους» της χώρας. Αλλα αυτοί αγνοούνται εδώ και καιρό… (έκαναν μια στιγμιαία εμφάνιση προεκλογικά υπέρ του Καμίνη, και μάλλον νομίζουν ότι έτσι πλέον λύθηκαν όλα τα προβλήματα).

Τελικά, με τον ηθικό πανικό — έως υστερίας — που καλλιέργησαν η Δεξιά και τα ΜΜΕ, χάσαμε ακόμη μια ευκαιρία να μιλήσουμε επιτέλους για τους μετανάστες και τα προβλήματα τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: